“Wat een waardeloos overleg was dat.”
“Het wordt hier ook nooit beter.”
“Ze luisteren toch niet naar mijn ideeën.”
Herkenbaar? We klagen allemaal wel eens. Over ons werk, het weer, het verkeer of situaties die anders lopen dan we hadden gehoopt. Op zichzelf is daar niets mis mee. Klagen kan helpen om frustraties te uiten en emoties te verwerken. Het wordt echter een ander verhaal wanneer klagen een gewoonte wordt.
Waarom klagen we eigenlijk?
Klagen heeft een functie. Het kan opluchten, verbinding creëren met anderen en ervoor zorgen dat we ons gehoord voelen. Even ons hart luchten kan prettig zijn, zeker wanneer we teleurgesteld, boos of gefrustreerd zijn.
Het probleem ontstaat wanneer we blijven hangen in wat er niet goed gaat. Dan verandert ventileren langzaam in piekeren, mopperen of herhalen. En dat doet meer met ons dan we vaak beseffen.
Wat doet klagen met je brein?
Ons brein is voortdurend op zoek naar patronen. Waar we vaak aandacht aan besteden, wordt makkelijker toegankelijk in ons denken. Als we regelmatig focussen op problemen, frustraties en tekortkomingen, wordt ons brein steeds beter in het vinden daarvan.
Voor je het weet, zie je vooral wat er misgaat en steeds minder wat er goed gaat.
Dat betekent niet dat je altijd positief moet zijn of negatieve emoties moet wegdrukken. Integendeel. Het is belangrijk om gevoelens serieus te nemen. Maar het is minstens zo belangrijk om niet in een eindeloze herhaling van dezelfde klacht terecht te komen.
De blinde vlek van klagen
Wat mij regelmatig opvalt, is dat klagen vaak een blinde vlek is.
We herkennen het direct bij anderen: “Die collega klaagt altijd.”
Maar wanneer we zelf aan het mopperen zijn, vinden we het vaak heel logisch. We hebben immers een goede reden.
Juist daarom begint verandering met bewustwording. Niet achteraf constateren dat je hebt geklaagd, maar opmerken wat je op het punt staat te zeggen.
Dat kleine moment van bewustzijn geeft ruimte voor een keuze.
Waarom vinden we het lastig om klaaggesprekken te doorbreken?
Wanneer iemand anders klaagt, stappen we vaak automatisch mee in het verhaal. Dat doen we niet expres. We willen begrip tonen, aardig zijn of de ander ondersteunen.
Daardoor ontstaat soms een gesprek waarin frustraties elkaar versterken. Zonder dat iemand het doorheeft, wordt dezelfde negatieve boodschap steeds opnieuw herhaald.
Echt luisteren is belangrijk. Maar soms help je iemand meer door voorzichtig een andere vraag te stellen:
- Wat zou je hierin willen veranderen?
- Waar heb je invloed op?
- Wat zou een eerste stap kunnen zijn?
Zo help je de ander om van frustratie naar mogelijkheden te bewegen.
Van klagen naar actie
Dat betekent niet dat je nooit meer mag klagen. Het gaat erom wat je daarna doet.
Wanneer iets niet goed is gegaan, bijvoorbeeld tijdens een overleg op het werk, probeer dan eens de volgende aanpak:
- Begin met wat goed ging.
Wat werkte wel? Wat wil je behouden? - Benoem wat je lastig vond.
Wees eerlijk over je frustratie of teleurstelling. - Ga naar de actiemodus.
Wat kun je doen om de situatie te verbeteren? Wat kun je de volgende keer anders aanpakken?
Deze stap maakt een groot verschil. Je verschuift van slachtoffer van de situatie naar regisseur van je eigen handelen.
En als je niets kunt veranderen?
Niet alles ligt binnen onze invloed.
Sommige situaties zijn eenvoudigweg zoals ze zijn. Een genomen besluit, een verandering binnen een organisatie of omstandigheden waar je geen controle over hebt.
Dan blijft acceptatie over.
Dat betekent niet dat je het leuk hoeft te vinden. Acceptatie betekent erkennen dat iets een feit is. Pas wanneer we stoppen met vechten tegen de werkelijkheid, komt er energie vrij voor wat wél mogelijk is.
Tel je zegeningen
Tot slot nog iets wat vaak onderschat wordt.
Veel dingen die waarde geven aan ons leven zijn zo vanzelfsprekend geworden dat we ze nauwelijks nog opmerken. Gezondheid. Een wandeling. Een goed gesprek. Tijd met onze dierbaren. Een kop koffie in de zon.
Door bewust stil te staan bij wat er goed gaat, train je je brein om een completer beeld van de werkelijkheid te zien. Niet alleen de problemen, maar ook de dingen die waardevol zijn.
Een vraag voor vandaag
De volgende keer dat je merkt dat je wilt klagen, stel jezelf dan eens deze vraag:
Wil ik alleen mijn frustratie kwijt, of wil ik ook vooruit?
Dat ene moment van bewustzijn kan het verschil maken tussen blijven hangen in het probleem of groeien naar een oplossing.
Mentale lenigheid begint vaak met iets heel kleins: bewust kiezen waar je je aandacht op richt.
