Het is niet erg om een beetje kritisch op jezelf te zijn, het kan je helpen om je werk goed te doen. Luister je te vaak naar je eigen kritiek, dan zal het juist een tegenovergesteld effect op je hebben en zal het je vooral belemmeren. Ik kan enorm kritisch op mezelf zijn, dan hoor ik dat stemmetje in mijn hoofd dat zegt dat ik beter mijn best moet doen of dat ik niet goed genoeg ben. Ook kan ik van mijn padje raken als ik een fout maak. Te veel zelfkritiek kan je zelfvertrouwen beschadigen en je kan je er behoorlijk rot door gaan voelen.
Hoe kunnen we die knop omzetten? Helaas is er geen knop waardoor je minder kritisch op jezelf wordt. Het goede nieuws is dat je jezelf wel kunt trainen om je gedachtes om te buigen.
- Geloof niet altijd wat je denkt.
Veel mensen zijn veel ‘in hun hoofd’ bezig. Hiermee bedoel ik dat ze veel nadenken. Gedachtes gaan vaak niet alleen over jezelf, maar ook over wat ‘men’ van jou vindt. Dit doe je niet bewust, het gaat vanzelf. Als je geen weerstand kan bieden tegen die gedachtes, dan ga je er heel makkelijk in mee. Je bent geneigd om alles wat er zich in jouw hoofd afspeelt voor ‘waar’ aan te nemen. De waarheid is echter dat je niet altijd moet geloven wat je denkt. Jouw gedachtes zijn niet de waarheid. Jij hebt de gedachtes van een mens en die zijn daarom ook subjectief, bevooroordeeld of overdreven.
Door aandacht te besteden aan jouw gedachtes, kan je er een patroon in ontdekken. Ik ben me tegenwoordig veel meer bewust van wat er allemaal in mij omgaat. Ik stel me zelf de vraag of het klopt wat er in me omgaat of is het de betekenis die ik eraan geef?
- Stop met herkauwen
Als ik een fout maak, kan ik daar behoorlijk last van hebben. Het kan me de hele dag bezig houden, ik baal dat ik niet beter had opgelet en vind mezelf dom. Het kan me ook echt uit mijn slaap houden. Malen en piekeren verandert echter niets aan de situatie. Gebeurd is gebeurd.
Iedereen maakt fouten. Dit hoort bij het leven en is onderdeel van het menszijn. Het is belangrijk dat je van je fouten leert, maar het herkauwen daarvan is niet de manier om dat te doen. Er simpelweg ‘niet meer aan denken’ zal ook niet lukken. Door er heel bewust niet aan proberen te denken, denk je er juist aan. Het beste is dat je stilstaat bij de fout, de fout eventueel bespreekt, ervan leert en dat je vervolgens afleiding gaat zoeken. Doe iets waarbij je niet na hoeft te denken over wat er is gebeurd. Op die manier zal je sneller rust vinden en stopt het piekeren. Mij helpt het om te gaan wandelen of hardlopen. Het brengt mijn hoofd tot rust en daarna ben ik alweer vergeten waar ik me zorgen over maakte.
- Geef je zelf eens een advies
Stel je voor dat een vriend je toevertrouwt dat hij een fout heeft gemaakt. Zou je hem vertellen dat hij niet goed genoeg is? Dat hij het echt helemaal aan zichzelf te danken heeft en dat hij echt beter zijn best had moeten doen?
Het antwoord hierop is hoogstwaarschijnlijk nee. Waarschijnlijk zal je lief en begripvol reageren als je vriend een keer wat fout doet. Je moedigt hem aan om door te gaan en vertelt hem dat het de volgende keer wel beter gaat. Je vertelt hem dat het maken van een fout niet het einde van de wereld betekent en dat hij niet direct een slecht mens is hierdoor.
Als je zo lief en begripvol op een ander reageert, waarom doe je dat dan niet bij jezelf?
- Ieder heeft zijn eigen (kern-)kwaliteiten
Als je kritisch bent over jezelf is het is makkelijker om de kwaliteiten van anderen te zien dan die van jezelf. Persoonlijke kwaliteiten maken mensen uniek. De ene persoon zet weer heel andere kwaliteiten in dan de andere persoon. Door je eigen kernkwaliteiten te herkennen en benoemen weet je hoe je ze kunt inzetten en gebruiken.
Je zou kunnen zeggen dat in jouw kern, in je kernkwaliteiten, jouw psychologisch kapitaal ligt opgeslagen. Dat is het vermogen om jouw kracht te benutten voor je leven en dus ook voor je werk. Vanuit jouw kernkwaliteiten heb je een belangrijke invloed op je omgeving. Want als je je kernkwaliteiten inzet, merken de mensen om je heen daar iets van. Omgekeerd doen invloeden vanuit de omgeving een beroep op jou en prikkelen je om je kernkwaliteiten in te zetten. Zelf valt het je misschien niet eens meer op, omdat je je eigen kernkwaliteiten vanzelfsprekend vindt.
Toch is het belangrijk om ze te kennen, te voelen dat je ze hebt en daarvan bewust gebruik te maken, want dan zul je meer bereiken en het geeft je zelfvertrouwen.
- Het allerergste dat kan gebeuren
Heb je de neiging om de negatieve gevolgen van je acties te overdrijven waardoor het echt een ramp lijkt als je een keer wat fout doe. Stel je vergeet op werk iets te doen, dan kan het in eerste instantie voor jou als een regelrechte ramp voelen. Het voelt dan verschrikkelijk dat je iets ben vergeten en het kan dat je daar heel erg mee zit.
Het kan dan helpen jezelf een worstcasescenario voor te stellen. Wat is nou het ergste wat er kan gebeuren? Vaak kom je er dan namelijk achter dat het heel onwaarschijnlijk is dat dat worstscasescenario werkelijkheid wordt.
- Stel jezelf voor dat het kritiek van iemand anders is
Stel jezelf eens voor dat je niet kritiek van jezelf krijgt, maar van iemand anders. Dit moet dan iemand zijn die ook echt kritisch op jou kan zijn (dus niet je ouders of goede vrienden). Voorbeelden hiervan zijn je baas of tegenstander. Vaak is het zo dat wanneer zo’n iemand kritiek op jou geeft, je er alles aan wil doen om te bewijzen dat het niet klopt en je beter bent dan dat. Die argumenten zou je ook op jezelf toe kunnen passen als dat stemmetje in jou zegt dat je het niet goed hebt gedaan. Bedenk redenen en bewijzen waarom je het wel goed hebt gedaan.
Wie zie jij als je in de spiegel kijkt?
